Gratis toegang



Flexibilisering drukt loongroei

Vanaf 2003 bijna 900.000 flexcontracten erbij

flexibel, flexcontract, zzp, uitzendkracht, loongroei, aiq, vast
 
Het is een van de grote economische vraagstukken van dit moment:  de economie groeit uitbundig, maar dat leidt niet tot loonstijging. Uit een studie van De Nederlandsche Bank (DNB) blijkt dat dat voor een belangrijk deel komt door de razendsnelle flexibilisering van de arbeidsmarkt in Nederland.

DNB nam acht bedrijfstakken onder de loep, waaronder de industrie, de bouw, de horeca en de zakelijke dienstverlening. In al die sectoren groeide sinds medio jaren negentig de 'flexibele schil' van zzp’ers en tijdelijke krachten. Hoe groter de groei van het aantal flexkrachten in een sector, hoe kleiner het deel van de totale verdiende koek dat naar werkenden gaat en hoe groter het deel dat naar de bedrijfswinst gaat.

Arbeidsinkomensquote
De DNB-studie berekende de arbeidsinkomensquote (aiq). Deze quote geeft de verhouding weer tussen arbeid en kapitaal binnen het nationaal inkomen. De aiq voor alleen de marktsector was in 2017 72,4%, volgens het Centraal Planbureau (CPB). Dat betekent dat de overige 27,6% van de verdiensten in de marktsector ten goede kwam aan ‘het kapitaal’, ofwel de bedrijfswinsten. In 1995 lag die verhouding nog fors anders: 81% voor arbeid en 19% voor kapitaal.

In zeven van de acht door DNB onderzochte sectoren daalde de aiq. Alleen in de specialistische zakelijke dienstverlening (denk aan organisatieadviseurs) steeg zij iets. Ruim de helft van de daling van de aiq in de sectoren samen komt door de groei van de 'flexibele schil', zo berekent DNB. Hoe meer zzp’ers en tijdelijke contracten, hoe groter de neerwaartse druk op de lonen. DNB vermoedt dat de belangrijkste reden de zwakkere positie van flexwerkers in loononderhandelingen is. Tegelijkertijd ondermijnt de groei van de flexibele schil de positie van vaste werknemers. Deze groep moet concurreren met flexkrachten, die over het algemeen goedkoper zijn en makkelijker zijn te ontslaan.

Globalisering
Ook globalisering en technologie drukken de arbeidsinkomensquote, een trend die ook waarneembaar is in andere westerse landen als de VS en Duitsland. Het past in de door econoom Thomas Piketty aangezwengelde discussie over inkomens- en vermogensongelijkheid. Maar Nederland kent de flexibilisering van de arbeidsmarkt als bijzondere factor in de lagere aiq, stelt DNB.

Die flexibilisering verliep hier sneller dan elders. Sinds 2003 nam het aantal vaste banen af met krap 480.000, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het aantal flexibele banen steeg juist met 1,3 miljoen. Zo bezien is het niet vreemd dat de lonen maar niet echt willen aantrekken, ondanks de scherp gedaalde werkloosheid (4,4% in december). Al jaren blijft de loongroei achter bij de economische groei. Het contractloon bij bedrijven steeg volgens de decemberraming van het CPB met 1,6% in 2017. Het bruto binnenlands product groeide twee keer zo hard.

Volgens DNB verdwenen er sinds 2003 in Nederland 477.000 duizend vaste banen,  872.000 flexibele contracten kwamen erbij. Er kwamen er sindsdien 424.000 meer zzp’ers bij; hun aantal stijgt nog steeds. De uitzendsector creëert de helft van het totale aantal banen. Slechts 10% van de flexwerkers is lid van vakbond.


Redactie TQL (NRC)

Illus. (cc): joce

Ebooks


Gratis toegang



Heeft u al een account? Log dan hier in.

Q&A overzicht

Nieuwsbrief Artikelen



Op de hoogte blijven van de nieuwste onderwerpen en update's van TQL?
Schrijf u dan hier in voor de nieuwsbrief. 
Eerder verschenen artikelen vindt u onder Nieuws
Op zoek naar een passende opleiding?
Kies uit ruim 25.000 opleidingen, trainingen en cursussen.  
Liever online een cursus volgen? Ontvang minimaal 10% korting op alle online cursussen van Icademy.
©2018 - The Question Library
De auteursrechten van alle onderwerpen in de databank berusten bij The Question Library/MEDEM Publishing. Het is niet toegestaan om de informatie op enigerlei wijze te vermenigvuldigen of aan derden ter beschikking te stellen zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.