Gratis toegang



Platformwerk sterk in opmars

Kan leiden tot verdubbeling aantal zzp'ers

flexibel, platform, contract, vast, doorstroom, zzp, werk, tijdelijk
 
Digitale werkplatformen, zoals Uber, Temper en Roamler, kunnen ertoe leiden dat het aantal zzp’ers in Nederland sterk toeneemt. Niet alleen uitzendkrachten, maar ook werkenden in kortdurende en oproepcontracten kunnen op grote schaal op een zzp-platform terecht komen. Platforms maken zzp-werk namelijk veel makkelijker. Hoe groot de daadwerkelijke impact wordt, hangt af van de technologie, juridische ruimte en financiële prikkels.

In twee scenario’s varieert de impact van 200.000 tot een miljoen extra zzp’ers. Dit is het resultaat van een verkennende analyse van het ING Economisch Bureau. Beide scenario’s kennen een substantieel effect, en zorgen ervoor dat de Nederlandse arbeidsmarkt drastisch verandert.

Nu nog klein
Het fenomeen van de zelfstandige platformwerker staat nog in de kinderschoenen: het gaat om tienduizenden mensen en om specifiek werk, zoals thuisbezorging en taxivervoer. Maar technologie kan markten rap veranderen: vijf procent van de Amsterdamse woningen staat op Airbnb en een op de drie vrijgezellen zit op een datingplatform. De markt beweegt: Uber kondigde recent aan de klusmarkt op te gaan en Temper verbreedt z’n doelgroep van horeca ook naar de retail. De analyse bekijkt hoe sterk het aantal zzp’ers kan toenemen en waar dat vanaf hangt.

Technologie en regelgeving cruciaal
Technologie bepaalt hoeveel makkelijker werken als zzp’er wordtHoe sneller de technologie zich ontwikkelt, hoe makkelijker banen in ‘klussen’ veranderen  en hoe meer mensen zzp’er zullen worden. Platformen verlagen transactiekosten, zoals zoekkosten, contractkosten en administratie. Ze maken met beoordelingen de kwaliteit van werkenden inzichtelijk. Dit helpt beide partijen op de markt voor werk. Technologie maakt een zzp’er zijn of inhuren makkelijker: opdrachtgevers vinden kost minder tijd, goede mensen zijn te herkennen aan goede beoordelingen, facturen sturen en betalingen afdwingen kost geen tijd meer.

Regelgeving bepaalt hoe groot de juridische ruimte en financiële prikkels zijn
Hoe meer juridische ruimte voor het verrichten van arbeid als zelfstandige, des te meer zzp’ers. Tegelijkertijd is het financiële verschil tussen zzp-contracten en arbeidscontracten bepalend: wat zijn de minimumtarieven, verplichtingen en tarieven voor verzekeringen, pensioen en belasting? Hoe groter het verschil in financiële prikkels, des te meer zzp’ers.

Twee scenario’s
De mogelijke ontwikkeling van de technologie en de regelgeving leveren twee scenario’s op. In het behoudende scenario maakt technologie zzp’en iets makkelijker, maar platformen kunnen via recensies slechts voor een deel van de werkenden de kwaliteit goed inzichtelijk maken. Regelgeving biedt enige ruimte voor zzp-contracten en de financiële prikkels zijn gering. 

In het extreme scenario maakt technologie werken als zzp’er veel makkelijker dan nu. De regelgeving biedt veel ruimte voor zzp-contracten en de financiële prikkels zijn bovendien sterk. Dit scenario heeft een zelfversterkend effect: netwerkeffecten maken klusplatformen extra aantrekkelijk: er zijn immers veel opdrachtgevers en werkenden te vinden. Hierdoor verschuiven de sociale normen: zoals internetdating nu volkomen geaccepteerd is, geldt dit dan voor platformwerk.

Niet ieder contract en beroep even gevoelig
In de scenario-analyse zijn twee toekomstige werelden toegepast op de huidige structuur van de arbeidsmarkt. Het aantal werkenden per type beroep en per type contract is gelijk verondersteld aan die in 2017. Platformen zijn vooral een aantrekkelijke oplossing voor kortdurende en/of flexibele contracten. Uitzend- en detacheringscontracten zijn het meest gevoelig, omdat deze kortdurend zijn en omdat nu een intermediaire partij een marge ontvangt per gewerkt uur. Aan de andere kant zijn vaste contracten juist weinig gevoelig, vanwege de langere looptijd.

Platformen passen beter bij beroepen die makkelijk via een platform te organiseren zijn, zoals repetitief werk en bij beroepen waar de kostenvoordelen groot zijn, zoals door een hoog verloop: de typische platformberoepen, zoals horecapersoneel, schoonmakers en taxichauffeurs. Er zijn ook beroepen waarvoor platformisering uitgesloten lijkt: als de welzijns- of bedrijfsrisico’s te groot zijn, zoals in de zorg of bij de overheid en managers. Dit zijn de uitgesloten beroepen.

200.000 extra zzp’ers in het behoudende scenario
In dit scenario veranderen alleen mensen die werken in een zogenoemd ‘typisch platformberoep’ in zzp’ers. Van deze groep gaat het dan om alle uitzendkrachten en gedetacheerden en twintig procent van de mensen zonder vaste uren, zoals oproepkrachten, die zzp’er worden. In totaal gaat het om ruim 200.000 mensen. De huidige tijdelijke en vaste contracten blijven arbeidskrachten in dit scenario.

1.000.000 extra zzp’ers in het extreme scenario
In het extreme scenario sluit ING alleen de hierboven beschreven groep uitgesloten beroepen uit. Voor de rest geldt dat alle flexkrachten zzp’er zijn. Van de mensen die nu werken via een nuluren-contract (vast of tijdelijk) of als oproep- of invalkrachten werkt de helft via een platform. Van de tijdelijke contracten 5% en van de vaste contracten 2,5%. In dit scenario gaat het om 1 miljoen mensen, bijna allemaal flexkrachten of werkend op een arbeidscontract zonder vaste uren, zoals oproepkrachten.


Orde van grootte: vele honderdduizenden
In 2017 waren er ruim 1,4 miljoen zelfstandigen. Ruim 800 duizend daarvan waren zzp’er eigen arbeid. In het behoudende scenario zou het aantal zzp’ers eigen arbeid met zo’n 25% groeien. In het extreme scenario zou het aantal zzp’ers eigen arbeid ruim verdubbelen. De Nederlandse arbeidsmarkt zou in dit tweede scenario voor ruim een vijfde bestaan uit zelfstandigen eigen arbeid. Hoofdeconoom Marieke Blom: ‘Werken als zzp’er via een platform betreft nu nog slechts tienduizenden mensen. Deze analyse geeft een eerste indruk van de mogelijke omvang van dit fenomeen: die is groot genoeg om de arbeidsmarkt drastisch te kunnen veranderen.’

Lees meer: Scenario-analyse (pdf)


Redactie TQL

Illus.(cc): akupp

Ebooks


Gratis toegang



Heeft u al een account? Log dan hier in.

Q&A overzicht

Nieuwsbrief Artikelen



Op de hoogte blijven van de nieuwste onderwerpen en update's van TQL?
Schrijf u dan hier in voor de nieuwsbrief. 
Eerder verschenen artikelen vindt u onder Nieuws
Op zoek naar een passende opleiding?
Kies uit ruim 25.000 opleidingen, trainingen en cursussen.  
©2018 - The Question Library
De auteursrechten van alle onderwerpen in de databank berusten bij The Question Library/MEDEM Publishing. Het is niet toegestaan om de informatie op enigerlei wijze te vermenigvuldigen of aan derden ter beschikking te stellen zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.