Bezig met laden...

          X

          Human Capital in de 21ste eeuw

          Vergelijking tussen voorspellingen in 2008 en nu

          human, capital, arbeidsmarkt, globalisering, technologie, scenario

          ABN AMRO deed in 2008, net voor het uitbreken van de crisis, voorspellingen over de arbeidsmarkt. Nu elf jaar later heeft de bank bekeken wat er van die voorspellingen is geworden. De voorspellingen werden in een het rapport 'Human Capital in de 21e eeuw', met co-auteur Twynstra Gudde gepubliceerd.

          Groei van het aantal ZZP’ers
          Sommige voorspellingen hadden meer tijd nodig dan de periode van vier jaar die de onderzoekers indertijd voor ogen hadden. De groei van het aantal zzp’ers is hiervan een goed voorbeeld. Het rapport stelde: '(…) De verwachting is dat projectmatig werken steeds meer zal toenemen en dat zzp’ers een steeds belangrijker onderdeel zullen worden van de flexibele schil waarvan bedrijven gebruik maken.'

          In een rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) uit 2014 blijkt dat de crisis van 2008 de groei van het aantal zzp’ers aanvankelijk afremde. Maar na ruim tien jaar blijkt de voorspelling wel te zijn uitgekomen. Het aantal zzp’ers groeide van ruim 630 duizend in 2003 naar 1,1 miljoen in 2018. De groei versnelde pas echt gaan versnellen vanaf 2012.

          Schaarste op de arbeidsmarkt
          Een andere voorspelling ging over de houding van bedrijven richting hun werknemers in een schaarse arbeidsmarkt. Een onderwerp dat iets te vroeg kwam, want in 2012 was absoluut geen sprake van een schaarse arbeidsmarkt. Nu, ruim tien jaar later, vormen tekorten op de arbeidsmarkt een van de hoofdzorgen van ondernemers. Inmiddels 'sociale innovatie', de ontwikkeling waarbij tevredenheid van kantoorpersoneel voorop staat en 'werknemersgeluk' staat tegenwoordig volop in de belangstelling. Een aantal bedrijven heeft zelfs een ‘Chief Happiness Officer’ benoemd.

          Technologie
          Over de rol van technologie was 10 jaar geleden (iets te) veel optimisme. In het rapport werd de toenmalige ceo van Microsoft, Steve Ballmer aangehaald. Volgens Ballmer stonden we aan het begin van een vijfde ‘computing revolutie’, een visie die de rapporteurs in 2008 van harte onderschreven. Volgens Ballmer duurt elke revolutie ongeveer zeven jaar. De voorgaande vier ‘computing revoluties’ waren volgens hem weliswaar interessant en noodzakelijk, maar hebben niet een revolutie veroorzaakt in productiviteit of in de manier waarop wij werken en leven. Hij stelde destijds: 'In de vijfde revolutie daarentegen gebeurt dit wel: in deze revolutie staat interactie tussen mens en computer centraal.'

          Maar ook zijn vijfde revolutie leidde niet tot een enorme verandering in de productiviteit. Recent maakte het CBS dit bij de publicatie over de matige productiviteitsgroei over 2018 nog eens duidelijk; 'In 2016 en 2017 was de toenemende werkgelegenheid ook al de motor van de Nederlandse economie. Sinds 2014 is de groei van de arbeidsproductiviteit gemiddeld lager dan in de periode voor de crisis.'

          Economisch historicus Robert Gordon is van mening dat toegevoegde waarde van de technologische ontwikkeling vooral in de honderd jaar tot 1970 is behaald. Gordon maakt gebruik van de economische term Total factor Productivity (TFP). TFP omvat dat deel van de economische groei dat niet verklaard kan worden door de traditionele productiefactoren arbeid en kapitaal.



          Scenario's
          De belangrijkste vraag is of de juiste 'assen van onzekerheid' zijn toegepast bij de voorspellingen. In deze assen staan economische groei en de mate van globalisering centraal, waaruit vier scenario’s volgen:
          1. Het individu is aan zet: economische groei en weinig globalisering van de arbeidsmarkt. Dit scenario is op dit moment deels van toepassing. De hoge groei is een feit, maar de globalisering verschilt per sector. In een aantal sectoren zoals de zorgsector, onderwijs en zakelijke dienstverlening is inderdaad maar in beperkte mate sprake van globalisering van de arbeidsmarkt. In sectoren als de ICT, (tuin)bouw, industrie en transport wordt momenteel door de schaarste aan werknemers wel op grote schaal gebruikgemaakt van buitenlandse arbeidskrachten.
          2. Global skills village: economische groei en sterke globalisering van de arbeidsmarkt. Nu de schaarste van werknemers in steeds meer sectoren nijpend wordt, is het de vraag of er een grotere instroom gaat komen van buitenlandse werknemers buiten de sectoren die al langer met schaarste te kampen hebben, zoals de ICT-sector, land- tuinbouw, industrie en transport. Zijn de Nederlandse bouwvakkers en chauffeurs ‘op’ en moeten we structureel buitenlandse werknemers inschakelen?
          3. De intensieve mensenhouderij: economische recessie en sterke globalisering van de arbeidsmarkt. Kan er sprake zijn van een economische recessie en tegelijkertijd een tekort aan medewerkers? Kan de demografische trend, namelijk dat er minder mensen beschikbaar komen op de arbeidsmarkt, sterker zijn dan de economische cyclus? Met de huidige economische groei is dit scenario nu niet van toepassing. Maar mogelijk wordt het wel heel relevant voor de nabije toekomst. Dit geldt zeker als een krimp van de economische groei niet leidt tot een vergroting van het beschikbare arbeidspotentieel in ons land, wat gezien de vergrijzing aannemelijk is.
          4. Hollands ondernemerschap: economische groei en weinig globalisering van de arbeidsmarkt. Dit is een ‘Japan-achtig’-scenario: economische groei zonder gebruik te willen maken van de internationale arbeidsmarkt. Met als gevolg dat dat we op een andere manier moeten omgaan met de tekort op de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld met automatisering. Het scenario is vandaag in potentie sterk aanwezig. Wat niet in de studie uit 2008 is meegenomen is de sterke groei van het rechtse politieke Europese sentiment in de laatste jaren. Dat heeft tot gevolg dat er toenemende weerstand is tegen werknemers uit het buitenland, al heeft dit tot op heden niet geleid tot het sluiten van de grenzen.


          Balans opgemaakt
          Door de sterke terugval in economische groei na de crisis waren twee van de vier scenario’s een hele tijd niet relevant. De crisis zorgde voor een overschot op de arbeidsmarkt en daarom was in 2012 in feite alleen scenario 4 van kracht. Dat scenario gaat over Hollands ondernemerschap; economische recessie en weinig globalisering van de arbeidsmarkt.

          Futuroloog Ray Kurzweill voorspelde de mensheid in het komende decennium vanaf 2008 een ‘ontwikkelingssprong’ zou doormaken die niet eerder was vertoond. Maar de vraag is of dat is gebeurd. De conclusie is wellicht dat de invloed van de economische conjunctuur op werkgelegenheid is afgenomen, dat de productiviteitsgroei matig is en dat we meer dan tien jaar geleden moeten terugvallen op buitenlandse werknemers. Met de kennis van nu stellen de onderzoekers dat de gekozen assen van onzekerheid in 2008 juist zijn geweest.


          Redactie TQL 

          Illus.(cc): reuter

          Ebooks


          Gratis toegang


          Heeft u al een account? Log dan hier in.

          Inloggen in "Mijn TQL"




          Heeft u nog geen account? Klik hier om een account aan te maken


           

          Nieuwsbrief Artikelen



          Op de hoogte blijven van de nieuwste onderwerpen en update's van TQL?
          Schrijf u dan hier in voor de nieuwsbrief. 
          Eerder verschenen artikelen vindt u onder Nieuws
          Op zoek naar een passende opleiding?
          Kies uit ruim 25.000 opleidingen, trainingen en cursussen.  

          TQL Tweets